Balans of power, czyli jak znaleźć złoty środek

Postać Temidy

Postać Temidy Foto: Jugendpresse Deutschland / Leonard Palm

Jak twierdził Winston Churchill „demokracja jest najgorszą formą rządu, jeśli nie liczyć wszystkich innych form, których próbowano od czasu do czasu”. Choć ustrój nie jest idealny niewątpliwie wiąże się z przywilejami dla obywateli. Pozwala m.in. na utrzymanie trójpodziału władzy, zaproponowanego jeszcze przez Johna Locke’a w XVIII wieku. Od tego czasu wyróżniamy więc władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Najważniejszą zasadą, która powinna towarzyszyć tym trzem filarom jest ich niezależność. Tylko w ten sposób poszczególne organy aparatu władzy mogą w pełni wykonywać powierzone im funkcje.

Prawdziwi aktorzy sceny politycznej

Władza ustawodawcza to parlamenty jedno lub dwuizbowe. W Polsce prawo do tworzenia nowych ustaw i zmiany konstytucji zarezerwowane jest dla Sejmu i Senatu. Wspólnie tworzą one Zgromadzenie Narodowe w liczbie 560 posłów. Parlament pełni szczególną rolę w systemie. Ustanowione przez niego prawo wpływa bowiem na wszystkich obywateli i wszystkie instytucje. I tak np. ostatnie projekty ustaw w Polsce o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa, a także dotyczące sądów powszechnych, bezpośrednio ingerowały niezależność sądownictwa. Zakładały, że prezesa KRS będzie wybierał odtąd minister sprawiedliwości. Spotkało się to ze sprzeciwem obywateli. Wyszli na ulicę i próbowali walczyć o prezydenckie weto. Andrzej Duda zawetował dwukrotnie. Zaakceptował jednak ustawę o sądach powszechnych.

Mniejszość bez głosu

Niebezpiecznym zjawiskiem w europejskich krajach może być znacząca przewaga liczebna jednej partii nad innymi w parlamentach narodowych. W Polsce PiS stanowi większość w sejmie. W Niemczech koalicja dwóch partii CDU i CSU, ma około 80 proc. głosów. – Nie wszyscy obywatele są należycie reprezentowani . Część z nich oddała głos na partie, którym nie udało się przekroczyć progu wyborczego – komentuje 24-letni Leo, mieszkaniec Moguncji.

Obywatelskie nieposłuszeństwo

Bezpośredni kontakt z władzą obywatele mają na co dzień, na przykład, kiedy zatrzymuje ich policja. Funkcjonariuszy obowiązuje prawo. Mają nie tylko możliwość, ale również i obowiązek odmówić wykonania rozkazu jeśli jest on niezgodny z przepisami. Obywatele coraz częściej decydują się na obywatelskie nieposłuszeństwo, by zaprotestować przeciwko niekonstytucyjnym zmianom w prawie.

A jak to wygląda sytuacja policji w Niemczech?

– W Niemczech teoretycznie żaden policjant nie jest zmuszony do wykonywania niezgodnych z jego przekonaniami rozkazów. W praktyce jednak, jeśli chce wspinać się po szczeblach kariery zawodowej, czuje, że nie ma żadnego wyboru – komentuje Manu, 20-letni student z Niemiec.

„Wolne sądy”

Władza sądownicza w Polsce działa poprzez Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy szczególne. Wyróżniamy również trybunały – konstytucyjny i stanu. Sędziowie, którzy sprawują najwyższe funkcje nie mogą być związani z żadną partią polityczną. Upolitycznienie sędziów prowadzi do sytuacji, w której prawo do rzetelnego procesu może być zagrożone.

Demonstranci w Polsce walczyli o to, aby parlament nie uchwalił ustaw zakładających zmiany w sądownictwie. Obywatele pojawiali się m.in. przed Sejmem i Pałacem Prezydenckim. Akcja Demokracja , organizacja pozarządowa, regularnie zapraszała na tzw. łańcuchy światła. Zamiast emblematów partyjnych ludzie przynosili świece. Zgromadzeni wielokrotnie skandowali hasło „Wolne Sądy”.

W Niemczech najgłośniejszym wydarzeniem związanym z sądownictwem była próba wprowadzenia przez rząd ustawy pozwalającej na sprzedaż danych osobowych m.in. firmom prywatnym. Była o tyle kontrowersyjna, że miała odbyć się bez wiedzy obywateli. W czasie kiedy wprowadzano zmiany, trwało bowiem EURO 2012. Na miejscu były jednak sądy, które zablokowały niezgodne z prawem działania rządu. – Od tego czasu koalicja CDU i CSU stara się zmniejszyć kompetencje sądów – uważa 24-letni Leo z Niemiec.

Niezależnie od tego o którym państwie mówimy, wszędzie istnieją zagrożenia dla równowagi podziału władzy. Liczy się przede wszystkim czujność innych organów, a także zaangażowanie obywateli. Budowanie świadomego społeczeństwa jest największym gwarantem stabilności ustroju demokratycznego.

 Collage aus den Logos der Förderer: Axel Springer Stiftung, deutsch polnisches Jugendwerk, Stiftung für deutsch polnische Zusammenarbeit, Think Big und Erasmus + sowie dem Schriftzug "This Project was supported by"

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert.

Bitte füllen Sie dieses Feld aus
Bitte füllen Sie dieses Feld aus
Bitte gib eine gültige E-Mail-Adresse ein.

Diese Website verwendet Akismet, um Spam zu reduzieren. Erfahre mehr darüber, wie deine Kommentardaten verarbeitet werden.

Menü